«Όποιους δεν πάντριψι(ε) κουρίτσ’ κι δεν έχτισι(ε) σπίτ’ δεν ξέρ’ τίπουτα». Ο Βραχνάς της Οικοδομής: Από τον Κόκορα στα Μαντηλώματα κι από εκεί στον Αγιασμό!
Το χτίσιμο της κατοικίας, ειδικά στα παλιότερα χρόνια, ήταν ένας μεγάλος βραχνάς για όλους, και ειδικά για τους γονείς που έπρεπε να οικοδομήσουν για τις κόρες. Η γνωστή φράση τα λέει όλα: «Όποιους δεν πάντριψι(ε) κουρίτσ’ κι δεν έχτισι(ε) σπίτ’ δεν ξέρ’ τίπουτα».
Για τον ίδιο λόγο, όλοι οι γαμπροί επιθυμούσαν «νύφ’ απού σπίτ’ κι μι σπίτ’» και τα κορίτσια ήθελαν «προίκα του σπίτ’». Η οικοδομή δεν ήταν απλώς ντουβάρια, ήταν ιεροτελεστία με τρία βασικά στάδια:
1. Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ: Το Στερίωμα Όλα ξεκινούσαν απ΄ τα θεμέλια. Η σφαγή του κόκορα στην ακρογωνιαία πέτρα ήταν απαράβατο έθιμο για να «ριζώσει» το σπίτι και να μην το αγγίζει κακό. Ο πετεινός γινόταν μετά το πρώτο έδεσμα για τους μαστόρους, επισφραγίζοντας τη συμφωνία με τον νοικοκύρη.
2. ΤΑ ΜΑΝΤΗΛΩΜΑΤΑ: Η Δικαίωση Όταν το σπίτι έφτανε στη στέγη, ερχόταν το «δικαίωμα των μαστόρων και υποχρέωση των ιδιοκτητών». Στήνανε τον ξύλινο σταυρό με τα λουλούδια και ένα σχοινί γεμάτο δώρα: μαντήλια άσπρα τσέπης, κάλτσες, πουκάμισα. Ο Πρωτομάστορας από ψηλά διαλαλούσε τα ονόματα των δωρητών με επαινετικά λόγια: «Να ζήσει ο νοικοκύρης κι του παιδιού του. Όσα λουλούδια του Μαγιού… τόσα καλά να του δώσει ο Θεός». Κάθε δώρο συνοδευόταν από τη «φασαρία» που έκαναν οι μάστορες χτυπώντας τα σκεπάρνια τους, όπως το σημερινό χειροκρότημα.
3. Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ: Το ΣπιτικόΗ τελική σφραγίδα. Ο παπάς με τον βασιλικό ράντιζε κάθε γωνιά για να καθαρίσει ο χώρος και να μπει η ευλογία. Ήταν η στιγμή που το κτίσμα γινόταν πλέον «νοικοκυριό». Το πρώτο εικόνισμα έμπαινε στη θέση του, το καντήλι άναβε και ο βραχνάς του πατέρα έδινε τη θέση του στη γαλήνη ότι το χρέος προς το παιδί του εκπληρώθηκε.
Έτσι έχτιζαν οι παλιοί. Με κόπο, αλλά με πίστη και τιμή.
Σιαμ Φηγος
simeiakairwn.gr
