Η ιστορία του αμπελιού και ο τρύγος στη Σιάτιστα




http://www.siatistanews.gr/0204/images/0204af14.JPG
Αμπελουργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στην καλλιέργεια του αμπελιού, με σκοπό να πετύχουμε μεγαλύτερης αξίας προϊόντα και εκλεκτής ποιότητας.
   
Είναι βέβαιο πως ο άνθρωπος για τη διατρoφή του χρησιμοποιούσε τα σταφύλια ακόμη από την εποχή του ορείχαλκου. Μετά τον κατακλυσμό ο Νώε, λέει η Παλαιά Διαθήκη, φύτεψε αμπέλι. Στην Αίγυπτο βρέθηκαν σπόροι και φύλλα σε τάφους Φαραώ της 6ης χιλιετηρίδας, καθώς και παραστάσεις με έξι (6) διαφορετικές ποικιλίες αμπελιού, ενώ στην Ν .Γαλλία και τη Β. Ιταλία βρέθηκαν απολιθωμένοι  σπόροι και  φύλλα.
   

Μερικοί υποστηρίζουν πως πρώτοι αμπελουργοί ήταν οι Σημίτες, όταν ζούσαν ακόμα στη Μεσοποταμία, ενώ άλλοι ότι ήταν οι Άριοι, που μετέφεραν από τον Καύκασο και διέδωσαν κατόπι την καλλιέργεια του αμπελιού στην Αίγυπτο και στην Ευρώπη.

   Ο Πλούταρχος γράφει πως οι καλλιεργούμενες ποικιλίες του αμπελιού προέρχονται από τις Iνδίες. Η πιθανότερη όμως εκδοχή είναι, ότι η αμπελουργία αναπτύχθηκε ταυτόχρονα σχεδόν από διάφορους λαούς της γης σε πολλές χώρες της Ασίας της Ν. Ευρώπης και της Β. Αφρικής.
  

Η καλλιέργεια του αμπελιού στην Ελλάδα, ίσως να έχει Ασιατική προέλευση και να οφείλεται στην εγκατάσταση στο Αιγαίο, την Ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη λαών από την Ανατολή.
   Από άλλους αναφέρεται πως η καλλιέργεια του αμπελιού από την Κρήτη διαδόθηκε στη Νάξο τη Χίο και την υπόλοιπη Ελλάδα. Το ξακουστό κρασί που χρησιμοποίησε ο Οδυσσέας για να μεθύσει τον Πολύφημο παράγονταν στον 'Ισμαρο της Θράκης.
   Στην Ομηρική εποχή η αμπελουργία στην Ελλάδα ήταν κιόλας πολύ αναπτυγμένη.
   Πολλές χώρες λένε πως αυτές ήταν η πρώτη πατρίδα του αμπελιού και σχεδόν όλες αποδίδουν την ανακάλυψη και την καλλιέργεια του σε μια θεότητα. Οι 'Ελληνες είχαν το Διόνυσο, οι Ινδοί το θεό Σόμα, οι Αιγύπτιοι τον Ώσιρη, οι Λίβυοι τον Άμμωνα, οι πρώτοι Ιταλοί τον Κρόνο και αργότερα οι Ρωμαίοι το Βάκχο.
   Μεγάλοι ποιητές, γλύπτες, χριστιανοί υμνογράφοι και λαϊκοί καλλιτέχνες τραγούδησαν, ζωγράφισαν και σκάλισαν το ωραίο φυτό από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα σε πολλές χώρες και ιδιαίτερα στην Ελλάδα όπου υπολογίζεται, ότι στις μέρες μας καλλιεργούνται 2.150.000 στρέμματα περίπου από τα οποία το 25% είναι αμπέλια για κρασί, το 9% είναι επιτραπέζια και 40% αμπέλια για σταφίδες.
   

Στην ιδιαίτερη πατρίδα μας τη Σιάτιστα η ιστορία του αμπελιού χάνεται στους αιώνες. Δεν υπάρχει σχετική μαρτυρία πότε ακριβώς ήρθε το αμπέλι στην πόλη μας και από που. Ο Γάλλος περιηγητής Πουκεβίλ που έγραψε για τη Σιάτιστα του 1806 αναφέρει μετά των άλλων πραγμάτων που τον εντυπωσίασαν και το κρασί και μας λέει χαρακτηριστικά, ότι ήταν από τα καλύτερα της Μακεδονίας. Αυτό διαπίστωσε επίσης και ο Άγγλος περιηγητής Γουλιέλμος Μαρτίνος Ληκ που επισκέφθηκε τη Σιάτιστα το 1805 και έγραψε ότι "Οι Σιατιστείς κατασκευάζουν ένα είδος κρασιού εκ των Αρίστων της Ρουμελίας".
   

Σίγουρο είναι ότι τα αμπέλια της Σιάτιστας ήταν στην ακμή τους το 18o  αιώνα και καλύπτουν σχεδόν τα 3/4 της καλλιεργήσιμης γης της γύρω περιοχής τους. 'Ετσι η αμπελουργία μαζί με το εμπόριο και την κτηνοτροφία ήταν οι βασικές ασχολίες και το κύριο εισόδημα των κατοίκων της. 

http://www.siatistanews.gr/0204/images/0204af17.JPG    
Το ξακουστό ηλιαστό κρασί, όπως και η ρακή φυλάσσονταν καλά στα κατώγια των αρχοντικών μας σε ειδικά βαρέλια κυρίως δρύινα και σε κιούπια και ταξίδευαν σαν εκλεκτά και περιζήτητα εμπορεύματα στις πολιτισμένες πολιτείες της Ευρώπης με τους Σιατιστινούς πραματευτάδες, ή σαν "ηλιάτσι " δηλαδή φάρμακο, όπου αλλού κατοικούσαν Σιατιστινοί ξενιτεμένοι.
   

Στις ευχάριστες ή δυσάρεστες στιγμές της ζωής τους και σε κάθε κοινωνική εκδήλωση το καλό κόκκινο κρασί ήταν απαραίτητο και συνόδευε καθημερινά όλα τα γεύματα. Οι Σιατιστινές αρχόντισσες φύλαγαν χρόνια στα βαρέλια παλιό κρασί περιμένοντας τον αρραβώνα της κόρης ή του γιού, για να κεράσουν τους συμπεθέρους. Τα Χριστούγεννα με τις τηγανιές έπιναν το μαύρο που ήταν πιο βαρύ αλλά είχε θεραπευτικές ιδιότητες κυρίως στις παθήσεις του πεπτικού συστήματος.
Βέβαια υπήρχαν και κάποιες φορές που το κρασί ξύνιζε, αλλά και το ξύδι χρειαζόταν.
......